Cadmiumpreventiecampagne non-ferro industrie

Gezondheidseffecten

Hoe kom je in contact met cadmium en andere zware metalen

Je inname beperken:

Cadmium vermijden in huis
groenten telen, onder voorwaarden
putwater, oppassen

Tuinonderzoek: laat je tuin en putwater onderzoeken

Cadmiumpreventiecampagne 2004

Cadmiumpreventiecampagne 2005

Contactgegevens: meer info bij de Medisch Milieukundigen

Gezondheidseffecten ?

Cadmium wordt opgenomen via de longen en de voeding en stapelt zich op in het lichaam, voornamelijk in lever en nieren. Eens in het lichaam wordt het slechts langzaam uitgescheiden. De voornaamste blootstellingswegen voor cadmium zijn roken, het inademen van stof (vooral binnenshuis), het drinken van vervuild putwater en het eten van groenten die gekweekt zijn op vervuilde bodem.

Kleine hoeveelheden cadmium geven geen onmiddellijke gezondheidsproblemen na inname, maar kunnen op lange termijn de gezondheid schaden. Het kan de nierwerking verstoren en de beenderen minder stevig maken. Uit wetenschappelijke studies is gebleken dat er een verband is tussen het inademen van cadmium en het ontstaan van longkanker. Op dit moment is er geen verband aangetoond tussen opeten van groenten die teveel cadmium bevatten en het ontstaan van longkanker.

Meer info over cadmium, lood en arseen op deze pagina.

Meer gezondheid, minder Zware metalen: algemen folder over zware metalen. De folder bestaat uit een mapje en insteekblaadjes (klik op het metaal) over cadmium, lood en arseen. de folder informeert over tips om contact met zware metalen zoveel mogelijk te vermijden.

naar boven

Hoe kom je in contact met zware metalen zoals cadmium ?

Je kan op de volgende manieren blootgesteld worden aan zware metalen zoals cadmium:

Meer gezondheid, minder Zware metalen: algemen folder over zware metalen. De folder bestaat uit een mapje en insteekblaadjes (klik op het metaal) over cadmium, lood en arseen. de folder informeert over tips om contact met zware metalen zoveel mogelijk te vermijden.

naar boven

Je inname van zware metalen kan je beperken !

Tips voor in huis

Stof in huis vormt een belangrijke bron van zware metalen.
Door je dagelijkse leefgewoonten wat aan te passen kan je de inname van zware metalen zoals cadmium sterk verminderen ! Hieronder kan je meer info en tips vinden.

Verminder stofvorming door altijd de voeten te vegen voor je het huis binnenstapt
Gebruik bij voorkeur matten in rubber of kunststof en reinig ze regelmatig met water
Klop andere matten regelmatig uit
Neem stof af met een vochtige doek
Reinig de vloer met een natte dweil
Was steeds de handen voor het eten
Gebruik een stofzuiger met een HEPA-filter of een goede cycloonfilter of installeer een centraal stofzuigersysteem
Was regelmatig de speeltjes van de kinderen
Was steeds je handen na werken of spelen in de tuin
Laat je kinderen niet spelen op een stoffige ondergrond, maar wel op begroeide terreinen of grasvelden
Verharde oppervlakken waarop kinderen spelen, zoals het terras en het voetpad worden best regelmatig afgespoeld met leidingwater
Was zelf geteelde groenten en fruit steeds grondig voor gebruik

Grondwater in jouw regio kan te veel zware metalen bevatten.

Gebruik enkel leidingwater om te drinken, te koken, groenten en fruit te wassen (alvorens ze te koken of op te eten), handen te wassen, te baden en te douchen
Gebruik geen putwater om kinderbadjes of zwembadjes te vullen

Groenten telen, onder voorwaarden: uitgebreide brochure voor tuinliefhebbers uit de vervuilde regio die graag nog groenten in eigen tuin willen telen. De brochure geeft duidelijk aan wat nog mogelijk is. Heel wat tips en aanbevelingen tonen aan hoe in de regio veilig groenten kunnen geteeld worden.

Groenten telen, onder voorwaarden !

De belangrijkste voorwaarden voor groenteteelt zijn het cadmiumgehalte en de zuurtegraad (pH):

Als het gehalte cadmium hoger is dan 3 mg/kg, is het ondanks de juiste zuurtegraad (pH) niet aangeraden om de meest gevoelige groentesoorten te telen (vb. bladgroenten). Bij nog hogere concentraties in de bodem worden het telen van nog een aantal groentesoorten afgeraden.

Opgelet: bij een zure bodem (pH(H₂O)<7,5) ligt de grens voor groenteteelt niet op 3 mg/kg, maar kan al bij 1 mg/kg cadmium in de bodem de norm voor groenten overschreden worden .

De pH kan op 2 manieren gemeten worden. In een labo wordt meestal de pH(KCl) gemeten. In een tuincentrum meestal de pH(H₂O). Het verschil is ongeveer 1 pH-eenheid in zandbodems

In zure bodems kan cadmium makkelijk door groenten worden opgenomen. In neutrale bodems is cadmium veel minder opneembaar door groenten. De zuurtegraad (pH) van je tuin kan van nature laag zijn. Zeker zandbodems kunnen heel zuur zijn (pH ongeveer 4-5). je kan de bodem minder zuur maken door kalk te strooien.

Putwater oppassen !

Op sommige plaatsen is het grondwater vervuild met cadmium, lood of arseen. Stofdeeltjes beladen met zware metalen dwarrelen neer en stapelen zich op in de bodem. Vervolgens kan cadmium doorsijpelen naar het grondwater.

Om je groentetuin te besproeien, gebruik je best geen putwater. Grondwater in je regio kan vervuild zijn met cadmium ! Gebruik enkel leidingwater om je moestuin te sproeien.
Om je siertuin of om je auto te wassen is putwater natuurlijk wel geschikt.
Om binnen te poetsen kan je best geen putwater gebruiken, omdat je dan cadmium in huis kan brengen.

naar boven

Tuinonderzoek in limburg: laat je tuin en putwater onderzoeken

In uitvoering van het Vlaams Actieplan Cadmium geven de Medisch Milieukundigen van Limburg en de Kempen, inwoners de mogelijkheid om voor uw tuin een teeltadvies te krijgen. Dit teeltadvies kan gegeven worden nadat u uw tuingrond heeft laten onderzoeken.

Een onderzoek van tuingrond of putwater is niet altijd nodig.

Als je geen groentetuin hebt of er geen wil starten, dan is een onderzoek niet nodig omdat je niet zo gemakkelijk in contact komt met cadmium.
In weinig vervuilde gebieden is een onderzoek niet nodig omdat er weinig cadmium in de bodem zit. Om te weten in welk gebied je woont, neem dan contact op met de medisch milieukundige.

Men moet er in weinig vervuilde gebieden wel voor zorgen dat de bodem niet zuur is en dat er voldoende organische stof is toegevoegd om cadmiumopname door groenten zoveel mogelijk te beperken. Hoe je dit best aanpakt, vind je in de brochure ‘groenten telen, onder voorwaarden’ . Je kan die ook aanvragen bij de Medisch Milieukundige.

Groenten telen, onder voorwaarden: uitgebreide brochure voor tuinliefhebbers uit de vervuilde regio die graag nog groenten in eigen tuin willen telen. De brochure geeft duidelijk aan wat nog mogelijk is. Heel wat tips en aanbevelingen tonen aan hoe in de regio veilig groenten kunnen geteeld worden.

Weet u dat er zinkassen in de tuin terecht zijn gekomen, dan is een bodemonderzoek wel aangeraden.

Een putwateronderzoek is aangeraden als je putwater gebruikt om de groentetuin te besproeien, zwembadjes te vullen of om binnen te poetsen. Wanneer je putwater enkel gebruikt om de siertuin te besproeien, de auto te wassen, voor de wasmachine, … dan is een onderzoek niet nodig. Hoe dan ook is putwater niet geschikt om eten te bereiden of om te drinken.

Voor informatie over groenteteelt op met cadmium verontreinigde bodems of voor een teeltadvies voor je tuin, al dan niet met een bodem- of putwateronderzoek, neem je best contact op met de Medisch Milieukundige.

naar boven

Cadmiumpreventiecampagne 2004

Op verschillende plaatsen in Vlaanderen wordt men geconfronteerd met uitgebreide vervuilingen met zware metalen. Deze zijn vaak het gevolg van de oude productieprocessen van de non-ferro industrie. Door de inspanningen van een aantal bedrijven is de uitstoot van vervuilende stoffen de laatste decennia sterk verminderd. De zware metalen die vroeger in het milieu terechtkwamen zijn echter nog altijd in de bodem aanwezig. Bovendien heeft deze vervuiling zich over een grote oppervlakte verspreid. Omwille van de aard en omvang van deze problematiek zijn de huidige saneringstechnieken onvoldoende toereikend. In afwachting van uitvoerbare en doeltreffende technieken worden op regelmatige tijdstippen informatiecampagnes georganiseerd om de inwoners te informeren en te sensibiliseren.

In de gemeentes Kruibeke, Hemiksem, Balen, Mol, Overpelt, Neerpelt, Lommel en Hamont-Achel kampt men al jaren met een historische bodemvervuiling met onder andere cadmium. Deze stof wordt door het lichaam opgenomen via de longen en de voeding en stapelt zich op in het lichaam. Lage blootstelling aan cadmium geeft geen onmiddellijke gezondheidsproblemen, maar kan op lange termijn de gezondheid schaden. Het kan de werking van de nieren verstoren en de beenderen minder sterk maken. Wetenschappers nemen aan dat cadmium tevens kankerverwekkend is.

Door een aantal eenvoudige leefregels te volgen kan men de opname van cadmium in het lichaam sterk beperken. De overheid heeft in het verleden al twee maal een preventiecampagne gevoerd om deze leefregels naar de bevolking te communiceren. Uit medisch onderzoek blijkt dat de informatiecampagnes in het verleden hun doel niet hebben gemist, maar op lange termijn zijn dergelijke campagnes pas effectief als de boodschap op regelmatige basis herhaald wordt.

Ook in 2004 werd er een preventiecampagne opgestart. Deze campagne is het resultaat van een samenwerking tussen de Afdeling Toezicht Volksgezondheid, de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij en de Medisch Milieukundigen van de betrokken regio’s.

In deze campagne werden de voorzorgsmaatregelen, die in het verleden reeds gecommuniceerd werden, nog eens op een rijtje gezet en met de nieuwe kennis die er is verder verfijnd. De adviezen zijn gebundeld in een folder die huis aan huis werd bedeeld.

De voorzorgsmaatregelen zijn vrij eenvoudig maar moeten wel systematisch worden toegepast om effect te hebben. Door de handen te wassen, regelmatig stof af te nemen met een vochtige doek en enkel kraantjeswater te gebruiken kan de blootstelling aan cadmium sterk verminderd worden.

Er worden ook teeltadviezen gegeven. Zo kan men in deze gemeentes komkommers, augurken, pompoenen en diep wortelende fruitbomen telen zonder risico voor de gezondheid. Voor andere groentesoorten is het belangrijk de precieze kwaliteit van de bodem te kennen.

Afhankelijk van een aantal factoren zoals soort en hoeveelheid zware metalen in de bodem en de zuurtegraad en het organisch stof gehalte van de bodem kan het immers toch mogelijk zijn veilig deze groenten te kweken. Door een beperkt onderzoek kan bepaald worden welke groentesoorten kunnen geteeld worden zonder risico voor de gezondheid. Voor advies kunnen de mensen hiervoor terecht bij de Medisch Milieukundigen van hun regio.

Het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) start met een afzonderlijk actieplan voor de professionele land- en tuinbouw in de streek.

Op dit moment kan men niet volledig uitsluiten dat in een aantal naburige gemeentes ook een verhoogd gehalte cadmium in de bodem aanwezig is. Omwille van deze reden is er verder onderzoek gepland in deze regio.

naar boven

Meer gezondheid, minder zware metalen: Preventiecampagne 2005

Meer gezondheid, minder zware metalen... De bodem in de omgeving van Aartselaar, Zwijndrecht, Melsele, de Antwerpse districten Wilrijk en Hoboken en de Antwerpse wijk het Kiel is vervuild. In het verleden zijn hier vele zware metalen in het milieu terechtgekomen waaronder ook cadmium. De uitstoot van cadmium is de laatste jaren zeer sterk gedaald door meer milieuvriendelijke productiemethodes te gebruiken. Toch blijft het cadmium uit het verleden in de omgeving aanwezig.

De Medisch Milieukundigen (=MMK’s) bij de LOGO’s en de Afdeling Toezicht Volksgezondheid zijn bekommerd om dit probleem en zetten (in nauwe samenwerking met de betrokken gemeentes en steden) een aantal preventieve maatregelen op een rijtje die de inname van zware metalen (in het bijzonder cadmium) kunnen beperken.

Wat mag je in oktober in deze gebieden verwachten ?

een artikel in de gemeentelijke/district infobladen;
verspreiding van folders en affiches via de gemeentelijke/stedelijke diensten, lokale gezondheidswerkers, verenigingen voor volkstuintjes,…
de MMK’s uit de betrokken regio’s ondersteunen de gemeenten en steden bij de sensibilisatie van hun inwoners en staan in voor de eerste behandeling van vragen.

Klik hier voor meer info over de lokale initiatieven in Aartselaar, Zwijndrecht en Melsele m.b.t. deze preventiecampagne.

Info over de situatie in Wilrijk, Hoboken en het Kiel vind je binnenkort op de volgende websites:

naar boven

terug naar hoofdpagina