Loodonderzoek kleuters kanaalzone West te Beerse-Rijkevorsel (2009)
In 2009 wordt er in de kanaalzone West te Beerse-Rijkevorsel opnieuw een blootstellingsonderzoek uitgevoerd. De bedoeling is om na te gaan of de kleuters die in de buurt van de non-ferrobedrijven wonen anno 2009 in contact komen met het zware metaal lood. Op deze site wordt alle info over het onderzoek samen gebundeld. Voor meer info kan contact opgenomen worden met de betrokken
Medisch Milieukundige.
Inleiding
Doelstelling
Onderzoeksgebied
Wie wordt onderzocht
Resultaten
Overzicht planning en timing
Informatie en contact
Inleiding
Ter hoogte van het kanaal Schoten - Turnhout in Beerse is er sinds begin 20ste eeuw non-ferro industrie gevestigd. Al decennialang worden er in Beerse onder andere lood, antimoon, koper, … geproduceerd. Bij de productieprocessen kwamen grote hoeveelheden zware metalen vrij in de omgeving. In de loop der jaren werden de bedrijven door de overheid aangezet om bijkomende inspanningen te leveren om de uitstoot terug te brengen. Toch is er vandaag de dag nog steeds een belasting van het leefmilieu.
In het voorjaar van 2006 startte de afdeling Toezicht Volksgezondheid samen met de Medisch Milieukundige bij het LOGO Noorderkempen een blootstellingsonderzoek in Beerse. De bedoeling was om na te gaan of de mensen die in de leefomgeving van de non-ferrobedrijven wonen, anno 2006 een verhoogde lichaamsbelasting aan cadmium en lood hebben. Dit is belangrijk omdat een verhoogde hoeveelheid van deze metalen aanleiding kan geven tot gezondheidsschade. Hoewel de resultaten van dit blootstellingsonderzoek geruststellend waren, bleek dat niet alle problemen voor alle betrokkenen opgelost waren, zeker niet voor de omwonenden zelf. Er bleef veel ongerustheid in de wijken, heel wat ontevredenheid, onzekerheid en frustratie. Daarnaast blijven de meetresultaten van VMM in de lucht in de nabijheid van de non-ferrobedrijven in Beerse hoog, waardoor deze vanuit milieugezondheidskundig oogpunt dan ook aangehouden aandacht verdienden.
Op initiatief van de Medisch Milieukundigen bij de Logo’s Noorder- en Zuiderkempen en de Afdeling Toezicht Volksgezondheid werd daarom in samenwerking met diverse lokale actoren incl. omwonenden en bedrijven samen met verschillende lokale, provinciale en Vlaamse overhedeninstanties intensief samengewerkt aan een concreet actieplan voor een gezonder leefmilieu en samenleving rondom een historische geïndustrialiseerde site (kanaalzone West te Beerse).
In totaal werden er 27 acties geformuleerd. Eén van deze acties behelst het uitvoeren van een kleinschalig blootstellingsonderzoek naar de loodbelasting bij kleuters in Beerse en Rijkevorsel in 2009.
Doelstelling
De doelstelling van het blootstellingsonderzoek is om te weten te komen;
-
of de kleuters van enerzijds Absheide en Den Hout te Beerse en anderzijds Rijkevorsel een verhoogde lichaamsbelasting aan lood hebben.
-
hoe de lichaamsbelasting van de kleuters die wonen en schoollopen in Den Hout en Absheide geëvolueerd is in vergelijking met 2006.
Onderzoeksgebied 2009
De meetposten van VMM werden opgesteld in de buurt van de non-ferrobedrijven. Eén daarvan staat in Absheide, vlakbij de woonwijk “De Hout” ten Oosten van de non-ferrobedrijven. In deze meetpost worden de hoogste immissiewaarden voor zware metalen genoteerd. De hoofdwindrichting in Vlaanderen is zuidwest, bijgevolg liggen de woonwijken “Den Hout” en “Absheide” het meest in 'de pluim' van het non-ferrobedrijf Metallo Chimique.
Op basis van deze redenering kozen we ervoor kleuters die in de woonwijk “Den Hout” en “Absheide” wonen en daar ook schoollopen te onderzoeken net zoals in het vorige blootstellingsonderzoek.
Daarnaast worden ook kleuters die schoollopen in Rijkevorsel en dicht tegen het non-ferro-drijf Campine wonen ook onderzocht. Bij deze inwoners heerst er namelijk ook grote ongerustheid.
Er wordt ditmaal niet gewerkt met een controlegroep. De loodconcentraties in bloed worden vergeleken met de resultaten van het blootstellingsonderzoek dat werd uitgevoerd in 2006 en met de gezondheidsrichtwaarde van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) van 10µg/dL..
Wie wordt onderzocht?
Voor het onderzoek naar de lichaamsbelasting aan lood wordt ervoor gekozen om lood in bloed van kleuters tussen 2,5 en 6 jaar te onderzoeken. Kinderen nemen via veelvuldig hand-mond contact meer stof- en bodemdeeltjes op dan volwassenen. Ze steken vuil speelgoed in hun mond, zullen al eens aarde proeven enzovoort. Hierdoor komen kinderen vaak ook meer in contact met vervuilende stoffen in bodems in vergelijking met volwassenen. Bovendien zijn kinderen - specifiek voor wat het zware metaal lood betreft - ook gevoeliger dan volwassenen voor zowel de opname als voor de eventuele nadelige gezondheidseffecten. Zo is de opname van lood via het maagdarmkanaal groter bij kinderen dan bij volwassenen. Het zenuwstelsel in ontwikkeling is bovendien het gevoeligst voor de negatieve effecten van lood. Lood in bloed geeft een beeld van de blootstelling aan lood gedurende de laatste maanden.
Rekening houdend met de financiële en ook met de logistieke (staalname) mogelijkheden van het project werd een afgewogen beslissing genomen over het aantal en de verdeling van de stalen: 130 in Beerse en 25 in Rijkevorsel.
De kinderen die we willen onderzoeken zijn;
- kinderen die zowel schoollopen als wonen in het onderzoeksgebied. Deze groep kinderen komt vanzelfsprekend het meest in contact met de vervuilde bodem en lucht van de omgeving.
- Kinderen die enkel wonen in het onderzoeksgebied (Den Hout/Absheide)
De ouders van de kleuters die in aanmerking komen krijgen een aantal documenten via de school, die ook instaat voor het verzamelen van de antwoorden. Het pakket bevat een folder, en een toestemmingsformulier.
Resultaten
In het voorjaar van 2009 hebben 105 kleutertjes uit de omgeving van de kanaalzone in Beerse en St.-Jozef (Rijkevorsel) deelgenomen aan een bloedonderzoek. In dit onderzoek werd het loodgehalte in het bloed bepaald. In 2006 werd zo'n onderzoek al eens uitgevoerd in Beerse in de buurt van de metaalverwerkende industrie. Dit onderzoek werd nu herhaald en uitgebreid naar het gehucht St.-Jozef Rijkevorsel. De resultaten werden besproken met alle betrokkenen (gemeenten, omwonenden, onderzoekers, ...) en dit zijn de conclusies die door de stuurgroep werden geformuleerd op 23 september:
-
De resultaten zijn geruststellend; de gemiddelde loodgehalten van de drie doelgroepen (wonen en schoolopen in Den Hout/Absheide, enkel wonen in dezelfde wijk en schoollopen in St.-Jozef Rijkevorsel) lagen alle drie onder de richtwaarde van de Wereldgezondheidsorganisatie van 10 microgram per deciliter bloed.
-
Het gemiddelde loodgehalte van de kleuters die schoollopen in Den Hout/Absheide is gedaald in vergelijking met het gemiddelde gehalte in 2006.
-
Er is een verschil tussen het gemiddelde gehalte van beide scholen. Een mogelijke verklaring is het uitvoeren van verbouwingswerken in de school in St.-Jozef voor en tijdens de staalnames bij de kleuters. Ook de specifieke aandacht die de school in Den Hout/Absheide aan de problematiek schenkt kan een mogelijke verklaring zijn.
-
Samen met de stuurgroep wordt verder bekeken welke extra initiatieven genomen kunnen worden.
Je kan alle resultaten terugvinden in het rapport. Je kan ook de presentatie van de infoavond bekijken voor de inwoners en de folder met de belangrijkste resultaten.
Het loodonderzoek vormt een onderdeel van het actieplan ‘Samen werken aan een gezonder leefmilieu en samenleving in de kanaalzone West te Beerse. Dit actieplan werd in 2007 opgemaakt door alle betrokkenen die verenigd zijn in een permanente stuurgroep (bedrijven, gemeentebesturen, omwonenden, Vlaamse administraties, huisartsen, …). Het onderzoek wordt gefinancierd door de Vlaamse Gemeenschap en de gemeente Rijkevorsel.
Meer info bij Koen Wynants
Overzicht planning en timing
-
•April: Aanschrijven deelnemers
-
Mei: Staalnames
-
Juni:Deelnemers en/of huisartsen ontvangen individuele resultaten
-
Juli/augustus: Statistische verwerking resultaten
-
September-oktober Bekendmaking groepsresultaten
Informatie en contact?
Voor vragen en inlichtingen over dit project kan je altijd terecht bij Koen Wynants, medisch milieukundige bij LOGO
Kempen vzw
Het onderzoek wordt georganiseerd door een werkgroep bestaande uit de afdeling Toezicht Volksgezondheid, het Provinciaal Instituut voor Hygiëne, de gezondheidsraad van Beerse, Schepen van leefmilieu van Rijkevorsel, het gemeentebestuur van Beerse, de schooldirectie van Schrandries en het Kompas, Departement van leefmilieu, Natuur en Energie en de Medisch Milieukundige bij de Kempense LOGO’s.
