mmk.be >
Gezond binnen in de kinderopvang : onderzoek en workshops
Workshops kinderopvang : (g)een vuiltje aan de lucht
Toolbox : je kan zelf aan de slag
Workshops Kinderopvang : (G)een vuiltje aan de lucht ! (afgerond)
Is de lucht in de kinderopvang gezond? Je hoort de vraag tegenwoordig wel vaker stellen. in 2008 voerde de Overheid samen met Kind en Gezin een onderzoek naar de luchtkwaliteit in de kinderopvang. De kinderopvangvoorzieningen werden bevraagd over het binnenmilieu in hun crèche. Meer info over het onderzoek kan je verderop vinden.
De workshop werd gegeven door de medisch milieukundigen (MMK’s) van het Lokaal Gezondheidsoverleg (Logo’s). In het kader van het Vlaams Binnenmilieubesluit zijn MMK’s bevoegd om te werken aan een gezond binnenmilieu. Daarom zijn zij de ideale partner als je wil werken aan gezonde en frisse lucht in je kinderopvangvoorziening.
In het voorjaar en najaar van 2009 werden 9 workshops georganiseerd. In totaal namen meer dan 200 kinderopvangvoorzieningen deel! Wil je meer info over de inhoud van deze workshops, neem dan contact op met je medisch milieukundige.
Toolbox : je kan zelf aan de slag
Om zelf een evaluatie van het binnenmilieu in jullie kinderopvang te doen werd de “toolbox” ontwikkeld met meettoestellen en een informatiebundel rond dit thema. Op de workshop wordt de inhoud van de toolbox in het kort uitgelegd, maar je kan deze “toolbox” nu al ontlenen door reservatie via de provinciale afdelingen van Kind en Gezin.
De toolbox omvat:
- een meettoestel voor de temperatuur en de relatieve vochtigheid
- een meettoestel voor de CO²-concentratie
- een bundel met:
- handleiding voor gebruik van de 2 meettoestellen
- thematische fiches met extra informatie en enkele praktische raadgevingen
- een controlelijst van te nemen acties (“to do’s”)
- een vragenlijst en de verklarende gids die werd gebruikt voor het project.
De maximale duur van ontlening bedraagt 1 week. De ontlening is gratis, mits ondertekening bij ontvangst en teruggave. De bundel met de vermelde inhoud mag de voorziening houden, de 2 meettoestellen en de koffer moeten na een week terug worden ingeleverd.
Coördinaten van de provinciale afdeling voor de uitlening van een toolbox
Vlaams Brabant en Brussels Hoofdstedelijk Gewest - Brusselse coördinatiecel
Zespenningenstraat 47 - 1000 Brussel
Telefoon: 02 503 38 04 - Fax: 02 502 43 84
E-mail: brusselse.coordinatiecel@kindengezin.be
Openingsuren: 09u00 tot 12u30 en van 13u30 tot 16u30K&G PA Vlaams-Brabant en Brussel
Karel Van Lotharingenstraat 4 - 3de verdieping - 3000 Leuven
Telefoon: 016 21 05 11 - Fax: 016 21 05 44
E-mail: secr.vlaamsbrabantenbrussel@kindengezin.be
Openingsuren: 8u30 - 16u30Antwerpen - K&G PA Antwerpen
Lange Kievitstraat 111-113 bus 32 - 2018 Antwerpen
Telefoon: 03 224 61 01 - Fax: 03 224 60 66
E-mail: antwerpen.secretariaat@kindengezin.be
Openingsuren: 8u00 - 12u30 en 13u00 -16u30Limburg - K&G PA Limburg
H. Van Veldekesingel 150 bus 15 - 3500 Hasselt
Telefoon: 011 87 09 71 - Fax: 011 87 09 81
E-mail: secr.limburg@kindengezin.be
Openingsuren: 8u00 - 16u30West-Vlaanderen - K&G PA West-Vlaanderen
Koning Albert-I-laan nr 122/3 - 8200 Sint-Michiels (Brugge)
Telefoon: 050 44 65 50 - Fax: 050 33 45 02
E-mail: info@kindengezin.be
Openingsuren: 8u30 - 12u00 en 13u - 16u30 (vrijdag tot 16u)Oost-Vlaanderen - K&G PA Oost-Vlaanderen
Jubileumlaan 25 - 9000 Gent
Telefoon: 09 265 71 71 - Fax: 09 225 47 10
E-mail: oost-vlaanderen.secretariaat@kindengezin.be
Openingsuren: 8u00 -12u30 en 13u00 - 16u30 (vrijdag tot 16u)
Doelstelling van het onderzoek in de kinderopvang
Algemene doelstellingen van het project
-
Identificeren van milieugezondheidsproblemen in de kinderopvang
-
Voorstellen doen om milieugezondheidsproblemen op te lossen
-
Het verminderen van de impact van het binnenmilieu van de kinderopvang op de gezondheid van de kinderen
-
Bewustmaking en preventie rond binnenmilieuproblemen in de kinderopvang
-
Het ondersteunen van de samenwerking in het kader van een concreet project tussen ONE (l’Office de la naissance et de l’Enfance), Kind & Gezin en de DKF (Dienst für Kinder und Familie) betreffende de kwaliteit van het binnenmilieu in de crèches en de gezondheid van de kinderen
Bij de uitvoering van de doelstellingen werd gelet op de strikte naleving van:
- De organisatie en de regels voor de werking van ONE, Kind & Gezin en de DKF
- De motivatie van het personeel in de kinderopvang, en dit via passende informatie zowel aan het begin van het project als via een regelmatige opvolging
- De anonimiteit van de kinderopvangvoorzieningen die aan het project deel hebben genomen
Voorstelling van het project
Het project vond plaats in 2 fasen: 
Een zelfevaluatiefase om de kwaliteit van de binnenlucht van de kinderopvang te ondezoeken op basis van zaken die door het personeel konden worden waargenomen. Deze fase verliep met behulp van een vragenlijst die door het personeel van de kinderopvang werd ingevuld. De doelstelling van deze enquête was om op nationaal niveau 600 crèches te bevragen. Om de crèches in deze fase te ondersteunen, werden in heel België op diverse plaatsen opleidingen georganiseerd, werden vragenlijsten opgesteld, en werd een helpdesk voorzien.
De resultaten van de enquête werden statistisch geanalyseerd om:
-
De toestand van de lokalen en het gebruikersgedrag te evalueren, om te bekijken of acties nodig zijn (bewustmaking, het uitwerken van een beleid enz.)
-
De bruikbaarheid van de vragenlijst te evalueren en er de nodige verbeteringen te maken voor gebruik binnen andere opvangvoorzieningen
-
Aanbevelingen geven aan deelnemende kinderopvangvoorzieningen
Een aanvullende analysefase voor het onderzoeken van de ongezonde stoffen die het personeel niet kan waarnemen. Dit onderzoek werd gevoerd in een beperkt aantal kinderopvangvoorzieningen door de diensten van de SAMI (Services d'Analyse des Milieux Intérieurs) die heel wat ervaring hebben op het gebied van de analyse van de kwaliteit van het milieu binnenshuis. Ze bezochten de deelnemende crèches om er diverse metingen te doen en de overeenkomst tussen de antwoorden op de enquête en de realiteit op het terrein te evalueren.
Resultaten : Hoe gezond is de lucht in kinderopvangvoorzieningen?
Hier kan je de resultaten van het project terugvinden. Die bestaan uit zelfevaluatie instrumenten en de resultaten van de analyse van het binnenmilieu van kinderopvangvoorzieningen. Dit project wordt uitgevoerd in het kader van een actieplan voor het milieu en de gezondheid van de kinderen in België (CEHAP, Children’s Environment and Health Action Plan). Wetende dat wij meer dan 85 % van onze tijd binnenshuis doorbrengen, richt dit project zich meer bepaald tot het binnenmilieu op plaatsen waar heel jonge kinderen worden opgevangen.
De meeste kinderopvangvoorzieningen zijn ingericht in gebouwen die oorspronkelijk niet ontworpen werden voor dit gebruik (61 %). Dit verklaart het feit dat bijna 50 % van de deelnemers verklaart dat ze in de loop van de tijd grote renovaties en inrichtingswerkzaamheden hebben gedaan, vaak in de kamers waar de kinderen toegang toe hebben. Ongeveer 22% van de kinderopvangvoorzieningen vermeldt dat andere activiteiten zich in hetzelfde gebouw bevinden: garages, opslagplaatsen of ateliers. Deze laatste kunnen een bron vormen van blootstelling aan vluchtige organische verbindingen. 
Bijna 33% van de deelnemers verklaart problemen te hebben met vocht zoals lekken, waterinsijpeling of overstromingen, en 25% van de kinderopvangvoorzieningen bevestigt dat ze schimmelproblemen hebben. 19 crèches, of 4 %, meent schimmelproblemen te hebben zowel in kamers waar de kinderen niet komen als in kamers waar ze wel mogen komen. Wat de verluchting betreft, is de badkamer (een plaats waar veel vocht geproduceerd wordt) het lokaal met de minste vensters die naar buiten uitgeven (om het vocht af te voeren).
In de meeste kinderopvangvoorzieningen zijn de verluchtingsperiodes niet doeltreffend, vooral in de winter.
De analyse van de vragenlijsten laat vermoeden dat 52% van de kinderopvangvoorzieningen pesticiden gebruikt (hoofdzakelijk insecticiden), zowel uitzonderlijk als regelmatig, en in 20% worden luchtverfrissers in sprayvorm of een toestel in het stopcontact gebruikt. Ze vormen een potentiële bron van vervuiling door vluchtige organische stoffen (VOS).
Wat het onderhoud van de verwarmingstoestellen op brandstof betreft (vast, vloeibaar of gas) zou zich voor 7 % van de deelnemers een reëel probleem van koolstofmonoxidevergiftiging kunnen voordoen. Enkele vragen werden minder goed begrepen door degenen die de vragenlijst invulden: de identificatie van loden leidingen, de juiste temperatuur van het water in de warmwaterboiler of de eventuele aanwezigheid van asbest. 
De analyses die werden uitgevoerd in de 25 kinderopvangvoorzieningen die geselecteerd werden voor de tweede fase, vonden hoge concentraties VOS in de meeste van de deelnemende crèches. De resultaten hebben ook hoge concentraties benzeen en tolueen in de lucht aangetoond, en de aanwezigheid van lood in het water en in verf. Van de 25 bezochte kinderopvangvoorzieningen hadden 14 (of 56 %) last van schimmelvorming.
Om de impact van dit project op lange termijn te vergroten, hebben alle deelnemende kinderopvangvoorzieningen zowel algemene aanbevelingen gekregen als raadgevingen op maat van hun situatie.
De statistische en analytische resultaten werden voorgesteld op informatiedagen die georganiseerd werden in de gewesten. Tijdens die dagen werden 'Toolboxen' voorgesteld om de actie een duurzaam karakter te geven. Met die toolboxen kunnen kinderopvang voorzieningen zelf aan de slag. Met behulp van de toestellen kan je bepalen of de lucht fris en gezond is. klik hier voor meer info over de toolbox.
Kind en Gezin werkte samen met de Medisch Milieukundigen van het Lokaal Gezondheidsoverleg een workshop '(G)een vuiltje aan de lucht uit. Die workshop geeft de kinderopvang aan hoe ze kunnen zorgen voor een gezond binnenmilieu.
Het eindrapport van het onderzoek kan je hier vinden : 
500Kb. Voor de samenvatting klik je hier :
37Kb.
CEHAPE - Children Environment and Health Action Plan for Europe
Het onderzoek naar gezonde lucht in crèches past binnen het CEHAPE.
In tegenstelling tot wat de meeste mensen denken, is binnenlucht meer vervuild dan buitenlucht. Bovendien brengen we gemiddeld meer dan 85 % van onze tijd door in een binnenmilieu. De kwaliteit van deze lucht is dus essentieel voor een goede gezondheid. In vele recente wetenschappelijke en Europese beleidsteksten komt naar voren dat het belang van het binnenmilieu voor een goede volksgezondheid in een recent verleden vaak werd onderschat door de overheid.
Samen met dit wetenschappelijk inzicht stijgt ook het besef dat het verbeteren van de kwaliteit van de binnenomgeving een belangrijke positieve impact op de volksgezondheid heeft.. De problematiek van de verontreiniging van het binnenmilieu kan niet eenzijdig aangepakt worden. Zowel de versnippering van de bevoegdheden tussen de Federale staat en de Gemeenschappen en Gewesten als de diversiteit van de gezondheidsschadende factoren en mogelijke bronnen vereisen een gecoördineerde benadering (milieu & gezondheid).
Enkele jaren geleden werd een samenwerking opgestart op gebied van milieu en gezondheid in het kader van het Nationaal Actieplan voor Milieu en Gezondheid (NEHAP). Dit is een gemeenschappelijk plan van de Gewesten, de Gemeenschappen en de Federale overheid. Het fungeert als referentiekader dat acties op gebied van milieu en gezondheid integreert De Europese strategie betreffende milieu en gezondheid geeft aan dat er o.a. werk moet gemaakt worden van de vermindering van de blootstelling aan verontreinigende stoffen via het binnenmilieu. In het Europese actieplan voor milieu en gezondheid 2004-2010, dat uitvoering geeft aan deze strategie, is de verbetering van de binnenlucht uitgewerkt onder actiepunt 12.
Het "Children Environment and Health Action Plan for Europe" (CEHAPE), goedgekeurd tijdens de WGO-conferentie in Boedapest, heeft tot doel ademhalingsziekten die veroorzaakt worden door de vervuiling van de buiten- en de binnenlucht te voorkomen en te verminderen, onder andere door het toepassen van strategieën voor de kwaliteit van de binnenlucht die rekening houden met de specifieke noden van kinderen als kwetsbare groep. De oorsprong van het project kadert dus ook in het Belgische “Children’s Environment and Health Action Plan” - CEHAP.
bron : www.nehap.be