Wat is cadmium - lood - arseen ?
meer info :
Meer info kan je ook vinden op de website van OVAM (Openbare Vlaamse AfvalstoffenMaatschappij. Klik hier.
Voor vragen of meer info kan je terecht bij de Medisch Milieukundigen bij het LOGO.
Wat is cadmium ?
Waar vinden we cadmium in onze omgeving?
Eén van de belangrijkste bronnen van cadmium in onze omgeving is sigarettenrook. De roker wordt blootgesteld aan cadmium, maar ook diegene die zich in de rookomgeving bevindt.
In sommige streken in Vlaanderen, zoals de Noorderkempen, Hoboken of Olen, is de omgeving historisch vervuild met cadmium door de uitstoot van de non-ferro industrie (zinksmelters). Bovendien leverde de fabriek cadmiumrijke zinkslakken waarmee pleintjes, wegen en opritten in de buurt werden aangelegd. Ondertussen zijn veel van deze problemen aangepakt, maar er is nog steeds uitstoot van cadmium door de industrie en bovendien blijft het cadmium uit het verleden in de omgeving aanwezig.
Cadmium werd vroeger ook uitgestoten in de lucht door verbrandingsovens (verbranden van cadmiumbevattend afval zoals batterijen) en door crematoria.
In tegenstelling tot lood, wordt cadmium opgenomen door planten en groenten en komt dus in onze voedselketen terecht. Vooral bladgroenten zoals sla, spinazie en selder kunnen gemakkelijk cadmium opnemen. Ook orgaanvlees (nieren, lever) van vee uit vervuilde gebieden is een bron van cadmium in onze voeding.
Hoe komt men in contact met cadmium?
Personen die leven in een rokersomgeving zullen veel cadmium inademen.
Voedingsproducten uit vervuilde gebieden kunnen cadmium bevatten:
Groenten: vooral bladgroenten zoals sla, spinazie, selder
Vlees: vooral lever en nieren
In de buurt van non-ferro industrie of verbrandingsovens is cadmium gebonden aan fijne stofdeeltjes. Dit vervuild stof kan door omwonenden worden ingeademd.
Welke effecten heeft cadmium op de gezondheid?
Cadmium stapelt zich op in de nieren en kan de nierwerking verstoren. De nier heeft vooral een filterfunctie. Nuttige stoffen, zoals eiwitten, calcium en aminozuren moeten zo veel mogelijk terug opgenomen worden in het lichaam en komen dus best niet in de urine terecht.
In een Belgische bevolkingsstudie in de buurt van 3 zinksmelters werd een verband vastgesteld tussen een hogere blootstelling aan cadmium en een verhoogd verlies van eiwitten, calcium en aminozuren in de urine. Dit wijst op een verminderde filterfunctie van de nier.
Cadmium zal de beenderen minder stevig maken en dit kan leiden tot osteoporose en een hogere kans op botbreuken. In een Belgisch bevolkingsonderzoek in de buurt van 3 zinksmelters werd een verlaagde botdensiteit gevonden bij vrouwen in de menopauze die veel in contact komen met cadmium. Dit betekent waarschijnlijk dat cadmium een bijkomende risicofactor is voor het brozer worden van de beenderen bovenop reeds gekende risicofactoren zoals hormonale veranderingen na de menopauze.
In de totale studiegroep werd vastgesteld dat buurtbewoners van de zinksmelters 35% meer kans hadden op een botbreuk in vergelijking met inwoners van een controlegebied. Een mogelijke verklaring is dat cadmium de nier beschadigt en dat calcium daardoor minder efficiënt gereabsorbeerd wordt, waardoor er een groter verlies aan calcium is en er dus minder sterkere botten worden gevormd.
Cadmium is kankerverwekkend bij dieren en wordt door het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) geklasseerd als kankerverwekkend bij de mens (groep 1) en door de Environmental Protection Agency (EPA) van de Verenigde Staten als ‘waarschijnlijk kankerverwekkend bij de mens’. Langdurige blootstelling aan cadmium via de lucht kan leiden tot longkanker.
Wat kan men doen om contact met cadmium te verminderen?
Niet roken en zeker kinderen niet aan rook blootstellen.
Zorg voor een gevarieerde voeding. Bij een volwaardige voeding die rijk is aan eiwitten, calcium en ijzer zal cadmium minder goed worden opgenomen. Bij een voeding die rijk is aan vetten en suikers zal meer cadmium opgenomen worden.
In gebieden in de buurt van non-ferro industrie (zinksmelters), verbrandingsovens of crematoria:Vermijden om alleen groenten uit eigen streek te eten en teeltadviezen opvolgen.
Voor eigen teelt van groenten is het belangrijk om de kwaliteit van de bodem te kennen (hoeveelheid cadmium, zuurtegraad, gehalte organische stoffen). De medisch milieukundigen geven advies over de soorten groenten die kunnen gekweekt worden.
- De bodem zoveel mogelijk beplanten of bedekken met houtschors om het opwaaien van stof te voorkomen.
- Voeten vegen om zo weinig mogelijk stof in huis te brengen.
- Handen wassen voor het eten. Voor kinderen is dit extra belangrijk.
- In huis de circulatie van het stof zoveel mogelijk vermijden door een stofzuiger met een goede filter te gebruiken en door zo veel mogelijk met nat te poetsen.
- Putwater en regenwater kunnen cadmium bevatten. Gebruik dus leidingwater om te drinken, te koken of groenten en fruit te wassen.
Wat is lood ?
Waar vinden we lood in onze omgeving?
Vervuiling met lood gebeurde in het verleden vooral door de non-ferro industrie (zinksmelters) en door uitstoot van loodhoudende benzine. Lood kwam ook in ons drinkwater terecht door het gebruik van loden drinkwaterleidingen.
Ondertussen zijn veel van deze problemen aangepakt, maar er is nog steeds een beperkte uitstoot van lood door de industrie en bovendien is lood, afkomstig van vroegere vervuilingen nog massaal in onze omgeving aanwezig. Door circulatie van stof en water raakt lood meer en meer verspreid en blijft het dus een belangrijk probleem voor de gezondheid van de mens.
In de buurt van de non-ferro industrie: In sommige streken in Vlaanderen, zoals de Noorderkempen, Hoboken of Olen, werd er vroeger veel lood uitgestoten via de lucht. De verspreiding van lood gebeurde ook door zinkslakken uit de fabrieken te gebruiken om pleintjes, wegen en opritten aan te leggen. Doordat lood zich gemakkelijk bindt aan fijne stofdeeltjes is het verspreid geraakt in de omgeving, en is het nu aanwezig in de lucht, in de bodem, op groenten en planten, in het oppervlaktewater en in de huizen.
In het verkeer: Tot 1986 werd lood algemeen gebruikt als antiklopmiddel in benzine. Sinds 1 januari 2000 is lood volledig verboden, maar de omgeving in de buurt van drukke verkeerswegen is nog steeds vervuild met lood. De verspreiding naar andere gebieden en naar binnenshuis gebeurt vooral via stof.
Loden waterleidingen kunnen in oude huizen het drinkwater vervuilen.
Loodhoudende verf kan gebruikt zijn in oude huizen, op oude meubels of oud speelgoed. Verfschilfers die lood bevatten kunnen ingeademd of ingeslikt worden. Vooral bij kinderen kan dit belangrijk zijn omdat zij hun vingers veel in de mond steken en daardoor heel wat vuiltjes en stof opeten.
Geglazuurd keramiek dat in de keuken wordt gebruikt, kan lood vrijgeven in de voeding, vooral bij zure voedingsmiddelen.
Hoe komt men in contact met lood?
Stofdeeltjes die lood bevatten kunnen ingeademd worden. Water of groenten die vervuild zijn met lood kunnen opgegeten worden. Lood wordt niet opgenomen door de planten, maar in gebieden met loodvervuiling (verkeer, non ferro industrie) kunnen loodpartikels neerslaan op de groenten. Vooral bladgroenten zoals sla en spinazie kunnen, omwille van hun grote oppervlakte, veel loodhoudend stof bevatten. Kinderen zullen tijdens het spelen vaak hun handen in de mond steken. Hierbij kan stof of zand dat met lood vervuild is, ingeslikt worden.
Welke effecten heeft lood op de gezondheid?
Loodblootstelling vóór de geboorte of bij jonge kinderen kan een nadelige invloed hebben op de intelligentie en leiden tot lichte achterstand van de fijne motoriek of tot concentratiestoornissen.
In een gecombineerde analyse van 14 studies met in totaal 3599 kinderen werd vastgesteld dat een verdubbeling van de loodconcentratie in het bloed van 50 naar 100 µg/L leidt tot een daling van de IQ score met 1 tot 2 punten.
Lood veroorzaakt bloedarmoede (anemie). Vooral bij kinderen en jongeren die volop in de groei zijn, kan dit problematisch zijn.
Bij langdurige blootstelling aan lood kan de nierwerking verstoord worden.
De nier heeft vooral een filterfunctie. Afvalstoffen, zoals creatinine moeten door de nier worden weggefilterd en komen dus in de urine terecht.
In een bevolkingsonderzoek in de buurt van 3 zinksmelters in de Noorderkempen stelde men vast dat personen met veel lood in hun bloed een slechtere creatinine klaring hadden: bij een stijging van de bloedloodconcentratie van 10 naar 100 µg/L daalde de creatinine klaring met 10 tot 13 ml/min.
Vruchtbaarheidsproblemen werden vastgesteld bij mannen die via hun beroep blootgesteld zijn aan lood zoals arbeiders uit de non-ferro industrie en buschauffeurs.
Lood is kankerverwekkend bij dieren en wordt zowel door het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) als door de Environmental Protection Agency (EPA) van de Verenigde Staten geklasseerd als ‘waarschijnlijk kankerverwekkend voor de mens’.
Wat kan men doen om contact met lood te verminderen?
Zorg voor een gevarieerde voeding. Bij een volwaardige voeding die rijk is eiwitten, calcium en ijzer zal lood minder goed worden opgenomen. Bij een voeding die rijk is aan vetten en suikers zal lood gemakkelijker worden opgenomen.
Bij loden waterleidingen: het water eerst een halve minuut laten weglopen.
In gebieden in de buurt van non-ferro industrie (zinksmelters) of drukke verkeersassen:
- De bodem zoveel mogelijk beplanten of bedekken met houtschors om het opwaaien van stof te voorkomen.
- Voeten vegen om zo weinig mogelijk stof in huis te brengen.
- Handen wassen voor het eten. Voor kinderen is dit extra belangrijk.
- In huis de circulatie van het stof zoveel mogelijk vermijden door een stofzuiger met een goede filter te gebruiken en door zo veel mogelijk nat te poetsen.
- Putwater of regenwater kunnen lood bevatten. Gebruik dus leidingwater om te drinken, te koken, groenten en fruit te wassen.
- Groenten en fruit extra goed wassen om alle loodhoudend stof te verwijderen.
Wat is arseen ?
Waar vinden we arseen in onze omgeving?
Arseen komt van nature voor in de bodem. Daardoor komt het ook in water (grond- en oppervlaktewater en in lucht. Bij zuivering van grondwater voor drinkwater wordt arseen verwijderd. In eigen putwater kan arseen wel in verhoogde concentraties aanwezig zijn.In sommige streken van Vlaanderen, zoals de Noorderkempen en Hoboken, is de omgeving historisch vervuild met arseen door de uitstoot van de non-ferro industrie (zinksmelters). Ondertussen is deze industrie voor een gedeelte verdwenen. Het arseen uit het verleden blijft echter nog steeds in de omgeving aanwezig, vooral in bodem en stof.
Arseen komt voor in een aantal pesticiden, insecticiden en anti-schimmelproducten, o.a. producten die gebruikt worden voor verduurzamen van buitenhout.
Arseen komt voor in een aantal geneesmiddelen. Arseen wordt gebruikt in de chemotherapeutische behandeling van leukemie. Ook een aantal homeopathische middelen bevatten arseen
Doordat arseen voorkomt in bodem, water en lucht nemen planten en dieren arseen op en bevat ook onze voeding arseen. Voedingsproducten uit vervuilde gebieden kunnen hogere concentraties arseen bevatten. Vissen, schaaldieren en producten op basis van algen of wieren stapelen arseen op en bevatten daardoor hogere gehalten aan arseen.
Ook in bepaalde industrieën of bij bepaalde activiteiten loopt men meer kans op arseenblootstelling: vooral in de elektronica, chemische-, metaal- en glasindustrie, bij verduurzamen van hout of verwerken of verbranden van dit behandeld hout en in de landbouw via pesticidengebruik. Bij het werken met steenkool kan men met arseen in contact komen.
Arseen komt voor in sigaretten en dus ook in sigarettenrook.
Hoe komt men in contact met arseen?
Door het natuurlijk voorkomen van arseen in het milieu en in de voeding, wordt iedereen in zekere mate blootgesteld aan arseen via inname van voeding en water, inademen van lucht en contact met bodem en stof.welke effecten heeft arseen op de gezondheid?
Vooral anorganisch arseen vormt een probleem. Enkele vormen van organisch arseen vormen eveneens een probleem
Arseen kan acuut toxisch zijn in grote hoeveelheden, het is gekend als gif, met mogelijke maag-darmstoornissen, convulsies, bloedingen, dood tot gevolg. Rattenvergif bevat wit arseen of arseentrioxide. De toxiciteit van de gevonden verbindingen in de bodem ligt uiteraard lager dan die van het zuiver wit arseen.
Chronische effecten : irritatie van de luchtwegen optreden, DNA schade, infertiliteit, miskramen, huidaandoeningen, verminderde weerstand, hartafwijkingen, bloedziekten, schade aan hersenen en zenuwstelsel, maag-darmstoornissen, lever- en nierfunctiestoornissen.
Anorganisch arseen is een bewezen carcinogeen. Vooral kankers van huid en longen werden beschreven, minder van andere inwendige organen (lever, nier, blaas, lymfeorganen). Opname via inademen is belangrijk als blootstellingroute voor effecten naar de longen; andere blootstellingsroutes veroorzaken effecten in de andere organen. Door de Wereldgezondheidsorganisatie werd een toelaatbare dagelijkse inname (via de mond) van 2µg/kg lichaamsgewicht voorgesteld. Deze waarde wordt beschouwd als een voorlopige waarde. De marge met nadelige gezondheidseffecten is klein en voorlopig alleen gebaseerd op effecten op de huid. Met het risico op kanker door opname via de mond werd nog geen rekening gehouden.
In het kader van de Europese regelgeving luchtkwaliteit werd een streefwaarde van 6 ng/m3 voorgesteld. Deze waarde kwam tot stand door mee incalculeren van de risico’s op longkanker bij blootstelling door inademing.
Wat kan men doen om contact met arseen te verminderen?
Zorg voor een gevarieerde voeding.
Rook niet
In gebieden waar arseen van nature voorkomt in de bodem en ook in historisch verontreinigde gebieden is voorzichtigheid geboden bij gebruik van putwater
In gebieden in de buurt van non-ferro industrie (zinksmelters) neem je best een aantal maatregelen ter bescherming tegen blootstelling aan stof en bodem.
keer terug naar de vorige pagina